Rainer Maria Rilke

Rok 1919

12 lipca

Rilke bierze udział w wieczorze tanecznym Clotilde von Derp i Alexandra Sacharowa.
Inga Junghanns, mieszkająca w Sils-Baselgia, prosi Rilkego o przejrzenie jej przekładu Maltego.

9 lipca

Rilke wyjeżdża do Zurychu, gdzie pozostaje do 24 lipca. Tym razem zamieszkuje w hotelu Baur au Lac.

6 lipca

Wizyta w niewielkim majątku w Muri należącym do Elisabeth von Gonzenbach. Rilke ofiarowuje jej egzemplarz Rodina wraz z dedykacją „Schönheit war einst in tiefbemühten Zeiten / wie nach dem Tag die reine Abend-Ruh…” (Bern, am 6. Juli 1919).

Od 25 czerwca do 9 lipca

Pierwszy pobyt Rilkego w Bernie. Poeta mieszka w Hotel Palace Bellevue. W owych dniach zawiązuje się głęboka przyjaźń z Yvonne von Wattenwyl de Freudenreich, którą poznał Rilke dzięki hrabiemu Paulowi Thun-Hohenstein.

Od 19 do 25 czerwca

Rilke zatrzymuje się w Hôtel Richmond w Genewie, gdzie składa wizytę poznanej jeszcze w Paryżu malarce Baladine Klossowskiej (Mouky). Baladine jest żoną historyka sztuki Ericha Klossowskiego, opiekuje się dwójką synów Pierre’em i Baltuszem.

Od 16 do 18 czerwca

Rilke przebywa w gościnie u hrabiny Mary Dobrženský w Nyon nad Jeziorem Genewskim, gdzie spotyka również Sidie Nádherný.

11 czerwca

Rilke opuszcza Monachium. W jego mieszkaniu przy Ainmillerstraße gości przez pewien czas Lou Andreas-Salomé, z początkiem lipca przeprowadza się jednak do swego dalekiego kuzyna Franza Schönbernera. Kiedy w maju 1920 roku pojawia się groźba zarekwirowania mieszkania, poeta oddaje je do dyspozycji pisarzowi Hansowi Feistowi. Do Niemiec Rilke nigdy już nie powróci.

2 czerwca

Lou Andreas-Salomé wyjeżdża z Monachium do Hohenried opodal Tutzing. Odwiedza żonę i syna Henry’ego von Heiselersa, który zaskoczony wybuchem wojny w St. Petersburgu powróci do rodziny dopiero w roku 1922. Rilke w towarzystwie kilkorga przyjaciół odprowadza Lou na stację. Nigdy więcej się nie spotkają.

27 maja

Rilke odczytuje spisane 13 listopada 1915 roku Requiem für einen Knaben (Requiem dla chłopca), po czym sporządza „Abschrift für Miriam” („Odpis dla Miriam” [Sachs]). Wiersz pozostanie w rękopisie aż do roku 1927.

24/25 maja

Lou Andreas-Salomé notuje w dzienniku: „Z Rilkem zajmowaliśmy się Elegiami”.

18 maja

Rilke sporządza dla Lou Andreas-Salomé odpis trzech zadedykowanych jej wierszy: I. Ich hielt mich überoffen, ich vergaß… II. Wie man ein Tuch vor angehäuften Atem… III. Entsinnen ist da nicht genug, es muß…, które powstały w listopadzie lub grudniu 1911 roku w Duino. Nadto Aus einer der Elegien / geschrieben im Herbst 1915, która później zostanie włączona do cyklu jako Elegia czwarta, z dopiskiem: „Dir eingeschrieben, in München, am 18. May 1919. R.”. Wraz z wcześniejszymi odpisami Lou Andreas-Salomé posiada tym samym wszystkie ukończone wówczas Elegie.

26 marca

Do Monachium po niemal trzydniowej podróży przybywa Lou Andreas-Salomé. Spędziwszy kilka pierwszych dni w hotelu, zamieszkuje w Pension Gartenheim przy Ludwigstraße 22. Pobyt Lou w Monachium potrwa do 2 czerwca.

7 marca

Rilke przesyła Katharinie Kippenberg odpisy swoich przekładów z włoskiego. Wśród nich znalazły się wiersze Cino da Pistoia Den seligen Berg, den hohn, erstieg ich, ach… i Für alles, was den andern wohlgefällt…, Francesco Marii Molza Daß hier sich meine Nymphe niederließ…, Michała Anioła (Sonet CXIX) So wende wieder mich zu jener Zeit…, Torquato Tasso Du reisest, Schwalbe, und dann kehrst du wieder…, Felice Zappiego Glühwürmchen, fliegend an der Esche eben… oraz Giuliano Cassianiego Der Raub der Proserpina. Hoch schrie sie auf, warf fort die Blumen, hin…. Przekłady te pozostaną nieopublikowane.

Marzec

Zimą 1918 /1919 roku Rilke sporządza dla Richarda von Kühlmanna rękopiśmienny odpis 82 wierszy zatytułowany Gedichte aus den Jahren 1902–1917. Oprócz utworów pochodzących z tomów Księga godzin, Nowe wiersze oraz Nowych wierszy część wtóra w zbiorze znalazły się również przekłady z Szekspira, Baudelaire’a, Petrarki i d’Annunzia. Rękopis spłonął wraz z archiwum Kühlmanna w czasie drugiej wojny światowej, faksymile z ilustracjami Maxa Slevogta ukazało się w roku 1931.

20 stycznia

Rilke przekłada wiersz Michaiła Lermontowa Strofy („Einsam tret ich auf den Weg, den leeren…”). Następnego dnia poeta przesyła jego odpis Lou Andreas-Salomé.

13 stycznia

Z listu Rilkego do Lou Andreas-Salomé: „Droga, droga Lou, jakże jestem wytrącony z równowagi, zamknąłem się w sobie, schroniłem się tam i nie chcę ani nic dawać z siebie, ani przyjmować od świata — ta chęć odgrodzenia się od wszystkiego zaszła u mnie tak daleko, że w końcu nie tylko sama wojna, ale nawet najniewinniejsza, najczystsza Natura też na mnie już więcej nie działa. Nigdy dotąd nie byłem tak zobojętniały na wiatr wolnych przestrzeni, na drzewa, gwiazdy świecące nocą… I oto teraz człowiek znów siedzi bezczynnie, wyłącza się z wszystkiego, medytuje nad własnym życiem, snuje plany, a za nim wciąż to ponure tło” (przeł. W. Markowska).
Do listu poeta dołącza odpis Przeżycia II (Erlebnis II) — utwór powstał w styczniu i lutym 1913 roku podczas pobytu w Ronda.

Początek roku

Rilke przekłada wiersz Verhaerena Les Morts z tomu Les Flammes hautes („Die Toten. An diesen Abenden, da in der Nebeldauer…”). Zostanie on przedrukowany na łamach „Jahrbuch der literarischen Vereinigung Winterthur” w roku 1920.

Nowy Rok

Rilke rozpoczyna lekturę Zmierzchu Zachodu Oswalda Spenglera.